Parolamı Unuttum
Lütfen mesajlarımızı yazarken yazım kurallarına uymaya ve Türkçemizi düzgün kullanmaya özen gösterelim.
Ney
 Türkiye'nin Flüt Sitesi Flütçü.Net - Forum » Flüt » Diğer Üflemeli Çalgılar » Ney
Mesaj icon Konu: Ney'in Bölümleri, Yapısı Ve Özellikleri Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Yazar Mesaj
Volkan
Site Yöneticisi
Site Yöneticisi
Simge
Site Doktoru

Kayıt Tarihi: 17.07.07
Konum: Turkey
Aktif Durum: Aktif Değil
Gönderilenler: 2701
Alıntı Volkan Cevaplabullet Konu: Ney'in Bölümleri, Yapısı Ve Özellikleri
    Gönderim Zamanı: 22.07.07 Saat 11:06

NEY'İN BÖLÜMLERİ YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

 

NEY

          Ney, Türk Klâsik Müziği’nin yegâne üflemeli çalgısı ve Türk Tasavvuf Müziği’nin baş sazıdır. Tüm tekke mûsikîsinde bendir ile birlikte cevâz gören tek müzik âleti ney olmuştur. Mevlevî Âyinleri neylerin ve kudümlerin iştirâkleri ile yapılır. Eğer bulunursa diğer çalgılardan da birer tane yer almaktadır.

 

          Ney ses rengi olarak insan sesine en yakın çalgılardan biridir. Her türlü müzikâl motifi icrâ etmeye imkan tanır. Üç oktavlık ses sâhası içindeki tüm sesleri, nefes şiddetini veya dudağın başpâre ile yaptığı açıyı değiştirmek sûretiyle koma koma (hattâ cent cent) verebilir.

 

 

NEY'İN BÖLÜMLERİ

 

 

 

Başpâre (birinci parça)

          Neylerin üst ucuna (üflenen yerine) sesin daha net çıkması ve dudakların yaralanmaması için başpâre denilen bir parça takılır. Başpâre genellikle manda boynuzundan yapılmakla beraber, fildişinden, abanoz veya şimşir gibi sert ağaçlardan yahut benzer malzemelerden yapılabilir.         

          Ney yapım geleneğinde çoklukla kullanılan manda boynuzu, manda neslinin tükenmek üzere olması nedeni ile artık çok zor bulunabilmektedir. Mandaların çok genç kesilmesi de boynuzların içinin boş çıkmasına, tabii ki içi boş boynuzlardan da başpâre çıkmadığı için, başka malzemeler arayışı zorunlu hale gelmiştir.

          Günümüzde başpâre yapımında sanayide kullanılan teflon, fiberglass gibi malzemeler kullanılmaktadır.

          Başpârelerin dudağa temas eden açıklıkları, iç yüzeye verilen derinlikleri (hazne derinliği) ve dış çapları neyzenlerin istek ve alışkanlıklarına göre değişebilmektedir.

 

          Bize göre en uygun Başpâre ölçüleri:

 

 

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

Numaraların üzerine tıklayarak ilgili başlıklara gidebilirsiniz, geri resme dönmek için başlıklara tıklayınız.

 

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          16-17 mm arasında değişir.

          Başpâre ana ölçüsü (No:5 ile gösterilen) 18 mm ise; ağız çapı: 16 mm.

          Başpâre ana ölçüsü (No:5 ile gösterilen) 19 mm ise; ağız çapı: 16.5 mm.

          Başpâre ana ölçüsü (No:5 ile gösterilen) 20-24 mm ise; ağız çapı: 17 mm. olmalıdır. Neyzenlerin alışkanlıklarına göre değişik ölçülerdeki başpârelerle  üfleyenler de olabilir.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Neyzenlerin alışkanlıklarına göre değişir. Bu derinlik mutlaka olmalıdır çünkü, başpâre kamışın birinci boğumu ile birlikte ses kutusu görevi yaptığı için hazne derinliği en az 1mm. en çok 3mm. olmalıdır. Bu derinlik üflenen nefesin ses kutusunda dönmesi için gereklidir. Usta neyzenler alıştıkları hazne derinliği ölçülerinin haricinde bir başpâre ile üfledikleri zaman istedikleri performansı alamadıklarını söylemektedirler.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Dış çapları da (boynuz malzemede boynuz kalınlığının elverdiği ölçüde olmak kaydıyla) 35-50 mm olabilmektedir.         

          35 mm. den küçük çaplarda başpârenin dış açısı çok dik olacağı için tercih edilmez.

          50 mm. den büyük olan başpârenin dış kenarı çeneye değdiği için bu da tercih edilmez.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Ortalama 5 mm. civarındadır Başpâre çekerken tornaya tutturmak için verilen genişliktir. Başpâreyi çeken ustaya göre değişir. Başpâreye hazne derinliği verilirken başpârenin çatlamaması ve ömrü açısından da önemlidir.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Kamışın birinci boğumunun (başpârenin takıldığı boğum - ses kutusu) en üst noktadaki iç çapı ile aynı olmalıdır. Fakat, değişik hava şartlarında, başpârenin genleşmesi ile parazvâne ve kamışın genleşmesi aynı olmayacağı için, başpâre ana ölçüsü: ses kutusu üst nokta iç çapından 0,1-0,2 mm. daha geniş olmalıdır. Bu genişlik başpârenin ses kutusuna giren kısmındaki 5 derecelik konik açısı ile (önemlidir: aynı beş derecelik açı ses kutusuna da verilmelidir.)  zaman içinde meydana gelebilecek bollaşmaları tolere ederek, hava kaçırmasını önler.

          Başpâre ana ölçüsü kamış kalınlığına göre 18-24 mm. arasında değişebilir.

 

          Not: Başpâreler bu ölçü ile adlandırıldığı için (onsekizlik başpâre, yirmilik başpâre, yirmiüçlük başpâre gibi) 18mm.- 19mm.- 20mm.- 21mm.- 22mm.- 23mm.- 24mm. standart ölçülerde yapılmalıdır. Tabiidir ki bu tür bir çalışma profesyonel ney yapımcılarının işidir ve Neyzene büyük kolaylık sağlar. Başpâresi kırılan veya deforme olan bir neyzenin, neyi ve başpâresi standart ölçülerde yapılmış ise, Ney Ustası neyi hiç görmeden başpâresini çekip gönderebilir.

          Neylerini kendi açan neyzenler başpârelerini kamış kalınlığına uymak şartı ile diledikleri ölçüde çekebilirler.              

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Başpâre ana ölçüsüne göre bu ölçü değişir. Başpârenin neye giren kısmının konik açısı ile ses kutusunun girişindeki konik açı aynı ve çok hassas olmalıdır. Bize göre en kullanışlı açı 5 derecedir.

          Bazı neyzenler bu açıyı vermeyip düz yapmaktadırlar, tabiidir ki bu da olabilir, fakat ilerideki bollaşmalarda neyzen başpâresine kağıt, bant vs. sarmak zorunda kalacaktır.

   

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Ses kutusuna giren kısmın bize göre en uygun yüksekliği 12 mm. dir. Bu ölçü boynuz malzemeden başpâre yapılırken boynuzun kalınlığı yeterli gelmezse 5-6 mm. ye kadar düşürülebilir. Fakat neye giren kısım küçüldükçe tutma kuvveti de o oranda zayıflayacağı için başpârenin düşüp kırılma riski vardır.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Ortalama 5 mm. civarındadır. Başpâre çekerken tornaya tutturmak için verilen yüksekliktir. Başpâreyi çeken ustaya göre değişir.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Bize göre en uygun yükseklik: 13 mm. dir. 1-2 mm. lik değişiklikler olabilir yükseklik arttıkça yanak açısı daralır, yükseklik azaldıkça yanak açısı genişler.

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

          Bu ölçü çok önemlidir. Başpârenin neye takıldıktan sonra dışarıda kalan kısmıdır. Ney açılırken ses kutusu, başpâre yüksekliği kadar kesilir ve bir daha o ölçü değişmez. Buna göre açılmış bir neye değişik yükseklikte başpâre takılırsa neyin genel akordunu ve entonasyonunu bozacaktır. Bize göre en uygun başpâre yüksekliği: 18 mm. dir.

 

BOYNUZ BAŞPÂRE RESİMLERİ (Büyük boyut için resimlere tıklayınız.)

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

FİBER BAŞPÂRE RESİMLERİ

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

 

 

 

Parazvâne

 

Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın  Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın  Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın

 

          Neylerin üst ve alt ucuna çatlamayı önlemek için çeşitli metâllerden yapılmış, kamışa sıkıca giren birer bilezik takılır. Bu bileziklere parazvâne adı verilir. Metâller altın, gümüş, bakır, vs. olabilir. Ancak gümüş, bakır gibi metâller oksitlendiğinden hava ile irtibatları kesilmelidir.

          Bizim tavsiye edeceğimiz metâl Alpakka'dır.

          Neyin üst ucuna takılan üst parazvâne, (en üstteki boğum aynı zamanda ses kutusu olduğundan) 0.30 mm den kalın ve 12 mm den geniş olmamalıdır. Alt parazvâne istenilen kalınlıkta ve genişlikte olabilir.

 

KAMIŞ

 

 

          Ney, sarı renkli, sert ve sık lifli kamıştan yapılır. Sıcak iklim bölgelerinde ve taban suyu yüksek, sulak yerde yetişen bu kamışın birbirinden farklı cinsleri bulunur. En çok tercih edilen, Asi ve Nil nehirleri kıyılarında yetişen cins kamışlardır.

 

          Neylik kamış mutlaka dokuz boğum olmalı ve boğum aralıkları ve kalınlıkları mümkün olduğunca birbirine yakın olmalıdır. Tabiattaki kamışın boğumları, doğal olarak kökten uca doğru boyları kısalmakta ve çapları daralmaktadır. Bu kısalma ve daralmanın mümkün olabildiğince azar azar olması tercih edilmelidir. Tabiatta neylik kamış, yerden yukarıya doğru ters olarak yer alır. Yere yakın olan boğumların araları uzun ve kamış et kalınlığı çok fazla olduğundan, bu kısımlar ney yapımında kullanılmaz. Ney yapılan kısımlar kamış boyunun yarısından yukarıda bulunur.

 

          Ney yapılabilecek kamışlar sonbaharda, hava sıcaklığına göre Ekim, Kasım, Aralık aylarında kesilmelidir. Püskül sürgüsü sararmamış, yaprak sapı kurumamış kamışlar henüz olgunlaşmamış olduğundan asla kesilmemelidir. Erken kesilen kamışlardan yapılan neyler olgunlaşma sürecini tamamlamadığı için, kısa bir süre sonra buruşacaklardır. Ayrıca kamışın dış yüzeyini kaplayan ve kamışı koruyan cidarı (mine tabakası), ancak olgunlaşma sürecinin sonunda istenen özelliğe kavuşmaktadır.

 

 

Kaynak: Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın
Not: Bağlantıları Yalnızca Üyelerimiz Görebilir Lütfen Üye Olun Ya Da Üyelik Bilgilerinizle Giriş Yapın adresinde telif hakkı sayfasında belirtilen Ticari Olmayan Sitelerde Kullanım Şartlarına uygun olarak alıntı yapılmıştır.


Düzenleyen volkan - 28.07.07 Saat 01:04
IP
zerrinmehmet
Flütçü
Flütçü
Simge

Kayıt Tarihi: 18.07.07
Konum: Turkey
Aktif Durum: Aktif Değil
Gönderilenler: 596
Alıntı zerrinmehmet Cevaplabullet Gönderim Zamanı: 05.08.07 Saat 23:37
çok yararlı.
teşekkurler
IP
Yanıt Yaz Yeni Konu Gönder
Konuyu Yazdır Konuyu Yazdır

Forum Atla
Kapalı Foruma Yeni Konu Gönderme
Kapalı Forumdaki Konulara Cevap Yazma
Kapalı Forumda Cevapları Silme
Kapalı Forumdaki Cevapları Düzenleme
Kapalı Forumda Anket Açma
Kapalı Forumda Anketlerde Oy Kullanma

Reklamlar

Türkiye'nin Flüt Sitesi - flütçü.net © 2007-2014

Ana Sayfa : Site Hakkında : Destekleyenler : Reklam : Yardım : İletişim